Fictie en discussie in film over macht en politiek in Groningen
We hebben het Forum niet goed uitgelegd, opent museumdirecteur Kees van Twist de film De Nuloptie van onderzoeker Martijn Duineveld [en Bjorn Eerkes]. ‘We zullen dat nog beter moeten doen’, vervolgt de founding father van het Forum met een ontwapenende glimlach.
De film
en het bijbehorende boekje gingen zondagmiddag in Forum/Images in première.
Wie de film heeft gezien, zou kunnen concluderen dat Van Twist zich de moeite van het uitleggen kan besparen. De gemeente Groningen beschikt immers over een dusdanig apparaat en de PvdA heeft zoveel macht dat uitleg nergens voor nodig is. Plannen van de gemeente gaan door ongeacht wat, schetst Duineveld.
Het is een beeld dat onthutsend zou zijn als er echt sprake zou zijn van een serieuze documentaire. Maar dat is het niet, haast Duineveld te zeggen: “Het is fictie. Fictie bedoeld om een discussie op gang te brengen.”
Dat is aardig gelukt, al brengt het Forum tongen altijd in beweging. (…) Duinevelds boekje in concept lekte de afgelopen weken bovendien zo massaal uit dat het leek alsof hij het in een heuse persconferentie ten doop had gehouden. Hij had daarbij de ‘pech’ dat De Nuloptie een beetje werd gehypet door de tegenstanders van het Forum. “Daardoor is het veel politieker geworden dan ik wilde. Ik wilde vooral een visie geven.”
Die visie behelst dat burgers steeds wantrouwiger worden jegens een zin doordrijvende overheid die bepaalt wat goed is voor de mensen en zich bedient van machtsspelletjes en bestuurlijke slimmigheidjes. In de film wordt daartoe de plannerprins opgevoerd. Een fictieve figuur die aan het eind van zijn loopbaan als stadsbouwer stilstaat bij al het moois dat hij de stad heeft gegeven, maar nu vast moet stellen dat de stad zijn grote afscheidscadeau niet wil hebben. In plaats daarvan geeft hij de stad woorden.
Woorden waarin hij vertelt hoe hij zijn macht vertakte in alle lagen van de samenleving en waar nodig het volk bedotte. “Ik vroeg u bij inspraakavonden om uw mening, maar dat was geen onzekerheid. Dat was om u koest te houden. Ik temde u en u liet zich temmen. Als een gewillig katje. De nuloptie is voor mij geen optie.”
Fictie waarin zonder al te veel moeite de gemeentelijke dienst ruimtelijke ordening valt te herkennen. In het boek worden tal van echte bronnen opgevoerd die de fictie van de plannerprins voeden. Maar dat zijn nagenoeg allemaal anonieme bronnen. ‘De goed geïnformeerde Liesbeth’, ‘Lucy’, ‘een betrokken medewerker’, ‘een Groninger’, ze kunnen stuk voor stuk een hoofdstuk vullen over de macht van de PvdA en de dienst RO/ EZ, maar dat gebeurt nooit met naam en toenaam.
Dat zou gewicht geven, dat zou duidelijk maken hoe heet we de RO/EZ-soep in werkelijkheid moeten eten. Of niet. Maarwat zou er gebeuren met de ambtenaar die zo uit de school klapt?
De plannerprinsweet dat zijn tijdperk er in alle opzichten op zit. Al had hij in de Forumkwestie nog kunnen opmerken dat hij met de commissie-Terlouw een laatste geniale zet had gedaan. Of was de discussie uitlokkende fictie van De Nuloptie dan weer te veel document geworden? ”Die inspraak was om u koest te houden en u liet zich temmen. Als een gewillig katje”
[bron: Dagblad van het Noorden 10-05-2011]
